Çocuğum ergenliğe girdi: Neler değişiyor, ne yapabilirim?

Bir gün çocuğunuz kapısını kapatmaya, sizinle daha az konuşmaya ve sizi daha çok eleştirmeye başlıyor. Daha önce kolay olan sohbetler zorlaşıyor. Bu, birçok ebeveynin yaşadığı ve çok normal bir dönemdir. Bu yazıda ergenlikte neler olduğunu ve ebeveynin neler yapabileceğini anlatıyoruz.

Ergenlikte neler oluyor?

Beden değişiyor. Hızlı büyüme, hormonal değişimler ve fiziksel görünümdeki farklar, ergenin kendini yeniden tanımasına yol açar. Birçok genç bu dönemde bedeninden utanabilir ya da kendini başkalarıyla kıyaslayabilir.

Beyin yeniden düzenleniyor. Ergenlikte beynin duygu ve ödülle ilgili bölgeleri hızla gelişirken, planlama ve dürtüleri kontrol etmekle ilgili bölgeler daha yavaş olgunlaşır. Bu yüzden ergenler duygularını daha yoğun yaşar, heyecan aramaya yönelir ve düşünmeden hareket edebilir. Bu bir “laubalilik” değil, gelişimin bir parçasıdır.

Kimlik arayışı başlıyor. “Ben kimim, neye inanıyorum, nereye aitim?” soruları ergenliğin merkezindedir. Genç bu soruları cevaplamak için farklı tarzları, fikirleri ve arkadaş gruplarını dener. Ebeveynden biraz uzaklaşmak, bu keşfin doğal bir parçasıdır.

Arkadaşlar daha önemli hâle geliyor. Akranlar tarafından kabul edilmek ve onlara ait olmak çok önemlidir. Bu, ailenin değersiz hâle geldiği anlamına gelmez.

Sık görülen durumlar

• Odasında daha çok vakit geçirmek, kapıyı kapatmak
• Ruh hâlinin sık değişmesi, sinirlilik
• Kurallara ve ebeveyne karşı çıkmak, tartışma
• Uyku düzeninin değişmesi, geç yatıp geç kalkmak
• Telefon ve arkadaşlarla daha fazla vakit geçirmek

Bunların çoğu, kendi başına bir sorun belirtisi değil, ergenliğin olağan yönleridir.

Ebeveyn olarak neler yapabilirsiniz?

1. Önce dinleyin. Hemen öğüt vermek ya da düzeltmek yerine, önce ne anlattığını dinleyin. “Anlıyorum, zor olmalı” gibi basit bir cümle bile kapıyı açık tutar.
2. Savaşlarınızı seçin. Her konuda çatışmak yerine, güvenlik ve temel değerler gibi gerçekten önemli konulara odaklanın. Saç rengi gibi konularda esnek olmak mümkündür.
3. Az ama net kurallar koyun. Kurallar açık, tutarlı ve nedeniyle birlikte anlatılmış olduğunda daha kolay benimsenir. Mümkünse bazılarını birlikte belirleyin.
4. Mahremiyetine saygı gösterin. Ergenin özel alana ihtiyacı vardır. Güveni, sürekli denetlemek yerine konuşarak ve sınırları açıkça belirleyerek kurun.
5. Konuşmak için uygun anı yakalayın. Birçok ergen, göz göze oturup konuşmaktan çok araba yolculuğu ya da yürüyüş gibi yan yana yapılan bir şey sırasında rahatça konuşur.
6. Sakin kalmaya çalışın. Ergen sakinleşemiyorsa, siz de karşılık verirseniz tartışma büyür. Gerekirse “Biraz sakinleşip sonra konuşalım” demek işe yarar.
7. Sevginizi belli edin. Davranışlarına karşı çıksanız bile, ona olan sevginizin koşulsuz olduğunu hissettirmek çok önemlidir.

Ne zaman destek almak gerekir?

Aşağıdaki durumlar bir uzmanla görüşmek için iyi bir nedendir:

• İki haftadan uzun süren belirgin içe kapanma, mutsuzluk ya da ilgisizlik
• Uykusuzluk ya da aşırı uyuma, iştah ve kilodaki belirgin değişiklikler
• Okula gitmek istememe ya da notlarda ani düşüş
• Arkadaşlarından tamamen kopma
• Yoğun öfke patlamaları ya da kendine ya da başkalarına zarar vermeye dair sözler veya davranışlar
• Madde kullanımından şüphelenme

Kendine zarar verme riski varsa beklemeyin: 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Ergenlerle çalışma deneyimi olan uzmanımız için Uzmanlarımız sayfasına bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanla yapılan değerlendirmenin yerini tutmaz.

Kaynaklar

• Steinberg, L. (2014). Age of Opportunity: Lessons from the New Science of Adolescence. Houghton Mifflin Harcourt.
• Siegel, D. J. (2013). Brainstorm: The Power and Purpose of the Teenage Brain. Tarcher/Penguin.
• Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. W. W. Norton.
• Blakemore, S.-J. & Choudhury, S. (2006). Development of the adolescent brain: implications for executive function and social cognition. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 47(3–4), 296–312.