EMDR anı siler mi?

EMDR’yi ilk duyan birçok kişinin aklındaki soru aynıdır: “Kötü bir anıyı silebilir mi?” Bazıları bunu umutla sorar, bazıları ise tam tersine korkuyla: “Yaşadıklarımı unutmak istemem.” Kısa cevap şudur: Hayır, EMDR anıyı silmez. Değişen şey, anının sizi nasıl etkilediğidir.

Anılarımız nasıl çalışır?

Anılar, bir çekmecede saklanan sabit fotoğraflar gibi değildir. Bir anıyı her hatırladığımızda onu bir bakıma yeniden kurarız ve zamanla ayrıntıları değişebilir. Bu yüzden aynı olayı iki kişi farklı hatırlayabilir, biz de yıllar sonra kendi anımızı farklı hatırlayabiliriz. Yani anılar zaten hayat boyu değişen, canlı yapılardır. Ancak bir anıyı bilinçli olarak “silmek”, bugün bilinen bir yöntemle mümkün görünmüyor ve EMDR de böyle bir şey yapmaya çalışmıyor.

EMDR’de neyin değiştiği

Çok zorlayıcı bir olay yaşandığında, bazen anı zihnimizde “işlenmeden” kalır. Bu yüzden aradan yıllar geçse bile anıyla karşılaştığımızda sanki o an yeniden yaşanıyormuş gibi hissedebiliriz: kalp hızlanır, beden kasılır, “Hâlâ tehlikedeyim” düşüncesi geri gelir.

EMDR’de anıya kısaca odaklanırken sağdan sola dönüşümlü uyaranlarla çalışılır. Süreç sonunda çoğu kişi, anıyı hâlâ hatırladığını ama onun daha uzak, daha az canlı ve daha az sarsıcı hissettirdiğini anlatır. Anıya bağlı düşünce de değişebilir: “Hâlâ tehlikedeyim” yerine “Bu geçti, şimdi güvendeyim” gibi.

Bir benzetme

Açık ve ağrıyan bir yara ile iyileşmiş bir yara izi arasındaki farkı düşünün. İz hâlâ oradadır, ne olduğunu bilirsiniz. Ama dokunduğunuzda artık acımaz. EMDR’den beklenen şey de budur: Yaşadığınızı unutmamak, ama onun sizi bugün yönetmesine daha az izin vermek.

Bilimsel olarak ne biliniyor?

Dünya Sağlık Örgütü, travma sonrası stres belirtileri için EMDR’yi önerilen yaklaşımlar arasında sayıyor. Laboratuvar çalışmaları, anıyı düşünürken aynı anda göz hareketi gibi bir göreve odaklanmanın anının canlılığını ve duygusal şiddetini azaltabildiğini gösteriyor. EMDR’nin tam olarak nasıl işlediği ve hangi bileşeninin ne kadar katkı yaptığı konusunda ise araştırmacılar hâlâ tartışıyor.

Süreçte kontrol sizde

EMDR’de neleri paylaşacağınıza ve ne zaman duracağınıza siz karar verirsiniz. Terapist sizi hazırlar, süreç boyunca eşlik eder ve istediğiniz an durabilirsiniz. EMDR, kimsenin sizin yerinize hatırlamayı ya da unutmayı seçmesi anlamına gelmez. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; EMDR’nin sizin için uygun olup olmadığı bir değerlendirme görüşmesinden sonra belirlenir.

Kaynaklar

• Shapiro, F. (2018). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3. baskı). Guilford Press.
• van den Hout, M. A. & Engelhard, I. M. (2012). How does EMDR work? Journal of Experimental Psychopathology, 3(5), 724–738.
• Lee, C. W. & Cuijpers, P. (2013). A meta-analysis of the contribution of eye movements in processing emotional memories. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 44(2), 231–239.
• World Health Organization (2013). Guidelines for the Management of Conditions Specifically Related to Stress. WHO.
• Schacter, D. L. (2001). The Seven Sins of Memory: How the Mind Forgets and Remembers. Houghton Mifflin.