EMDR’de BLS işlemleme nasıl olur?

EMDR’yi ilk kez duyan biri genellikle şunu merak eder: “Göz hareketleri ya da dokunmalarla zor bir anı nasıl işleyebilirim?” Bu yazıda EMDR’nin neye benzediğini, “BLS” denen şeyin ne olduğunu ve süreçte neler yaşandığını sade bir dille anlatmaya çalışıyoruz.

EMDR ve BLS ne demek?

EMDR, “Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme” teriminin İngilizce kısaltmasıdır. Francine Shapiro tarafından 1980’lerin sonunda geliştirilmiştir. BLS ise “bilateral stimülasyon”, yani iki yanlı uyarım demektir. Bu, sağdan sola dönüşümlü olarak verilen uyaranları anlatır: terapistin elini ya da bir ışığı gözlerle takip etmek, omuzlara ya da ellere hafif dokunuşlar almak ya da kulaklıktan sağdan sola gelen sesleri dinlemek gibi.

BLS, EMDR’nin yalnızca bir parçasıdır. EMDR, sekiz aşamadan oluşan daha geniş bir sürecin adıdır.

Sekiz aşama

1. Öykü alma ve planlama: Terapist sizi tanır, sizi getiren konuyu ve hangi anıların üzerinde çalışılabileceğini birlikte belirlersiniz.
2. Hazırlık: Süreç anlatılır ve zorlandığınızda kendinizi sakinleştirmeniz için yöntemler öğretilir. İstediğiniz an durmanız için bir işaret de belirlenir.
3. Değerlendirme: Üzerinde çalışılacak anı seçilir. Anıyla ilgili bir görüntü, kendinize dair olumsuz bir düşünce, bedende hissettiğiniz yer ve duygunun şiddeti not edilir.
4. Duyarsızlaştırma: Siz anıya kısaca odaklanırken kısa BLS setleri yapılır. Her setten sonra aklınıza gelenleri paylaşırsınız ve çalışma buna göre devam eder. Amaç, anının yarattığı sıkıntının azalmasıdır.
5. Yerleştirme: Kendinize dair daha olumlu ve gerçekçi bir düşünce (örneğin “Artık güvendeyim”) güçlendirilir.
6. Beden taraması: Anıyı düşünürken bedende kalan gerginlik olup olmadığına bakılır.
7. Kapanış: Seans, sizi sakin ve toparlanmış bir hâlde bırakacak şekilde sonlandırılır.
8. Yeniden değerlendirme: Bir sonraki görüşmede çalışmanın etkisine bakılır.

BLS neden işe yarıyor olabilir?

Bunun tam olarak nasıl işlediği hâlâ araştırılmaktadır ve kesin bir cevap yoktur. Öne sürülen açıklamalardan biri şudur: Anıyı düşünürken aynı anda bir uyaranı da takip etmek zihnin “çalışma belleğini” meşgul eder. Zihin aynı anda iki işle uğraşırken anının canlılığı ve duygusal şiddeti azalabilir. Bir başka açıklama, BLS’nin uyku sırasında gerçekleşen bellek düzenleme süreçlerine benzer bir etki yaratabileceğini söyler. Bu açıklamaların hiçbiri tek başına kesin kabul edilmemiştir.

Bilmeniz gerekenler

EMDR, yaşananı ayrıntılı biçimde anlatmaya dayanmaz; neleri ne kadar paylaşacağınız birlikte konuşulur. Süreç, EMDR eğitimi almış bir terapistle, hazırlık ve değerlendirme yapıldıktan sonra yürütülür; kendi kendine uygulanacak bir teknik değildir. Çalışma sırasında istediğiniz an durabilirsiniz. EMDR’nin sizin için uygun olup olmadığı bir değerlendirme görüşmesinden sonra belirlenir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.

Kaynaklar

• Shapiro, F. (2018). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3. baskı). Guilford Press.
• van den Hout, M. A. & Engelhard, I. M. (2012). How does EMDR work? Journal of Experimental Psychopathology, 3(5), 724–738.
• Stickgold, R. (2002). EMDR: A putative neurobiological mechanism of action. Journal of Clinical Psychology, 58(1), 61–75.
• Şar, V. & Öztürk, E. (2012). EMDR neden etkili oluyor? EMDR TürkiyE-Bülteni, 1(1), 5–8.